සුවය

බෙල්ල ඉදිමෙන රෝගය ගැන….

ගලගණ්ඩය ලෙස හඳුන්වන්නේ තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල වීමයි. එය සිදුවන්නේ තයිරොක්සින් හොමෝනය නිෂ්පාදනය වීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන අයඩින් හිඟවීමෙන් තයිරොයිඩ් හොමෝනය නිෂ්පාදනය වීම අඩුවන නිසාය. ගලගණ්ඩය යනු බොහෝ දෙනකුගේ කණස්සල්ලට පත්කරන තත්ත්වයක් වන්නේ එය වැලඳුණු ඇතැම් පුද්ගලයන්ගේ ගෙල ඉදිරිපස ඉදිමීම නිසා එයින් පෞරුෂත්වයට දැඩි බලපෑමක් සිදුවන නිසාය. එම රෝගයෙන් වැළකී සිටීම සඳහා ඒ පිළිබඳ නිසි දැනුවත් වීම වැදගත්ය. මේ ඒ පිළිබඳ කළ වෛද්‍ය සාකච්ඡාවකි.

ගලගණ්ඩය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ කිනම් රෝගී තත්ත්වයක්ද?

තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල වීමෙන් ගෙල ඉදිරිපස ඇතිවන ඉදිමුණු ස්වභාවය ගලගණ්ඩය ලෙස සරලව දක්වන්න පුළුවන්. ගලගණ්ඩය වර්ග කීපයකට බෙදා දක්වන්න පුළුවන්. තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ තයිරොක්සින් නමැති හෝමෝන නිෂ්පාදනය කර රුධිරයට මුදා හැරීමයි. එම තයිරොක්සින් හොමෝනය නිෂ්පාදනය පාලනය කරනු ලබන්නේ හයිපොතැලමස් මඟින් ශ්‍රාවය කරන TSH නමැති හොමෝනය මඟින්. තයිරොක්සින් හොමෝනය නිෂ්පාදනය අඩු වූ විට TSH හොමෝනය ශ්‍රාවය වැඩි වී තයිරොක්සින් හොමෝනය වැඩියෙන් සෑදීම සඳහා තයි‍රොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි කරනවා. තයිරොක්සින් හොමෝනය නිෂ්පාදනය අඩු වූ විට TSH හෝමෝන ශ්‍රාවය වැඩි වී තයිරොක්සින් හොමෝනය වැඩියෙන් සැදීම සඳහා තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි කරනු ලබනවා.

ගලගණ්ඩය ඇතිවීමට බලපාන හේතු සාධක මොනවාද?

මේ සඳහා හේතු කිහිපයක් දක්වන්නට පුළුවන්. තයිරොක්සින් හොමෝනය නිෂ්පාදනය වීම සඳහා අයඩීන් අත්‍යවශ්‍ය වන අතර මෙය හිඟ වූ විට තයිරොයිඩ් හොමෝනය අඩු වී තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල වීමට පුළුවන්. (TSH හොමෝනය මගින් ඉහත සඳහන් කර ආකාරයට අධි උත්තේජනයක් ලැබීම නිසා)

දෙවැනි හේතුව වන්නේ ග්‍රේව්ස් (Graves Disease) වන අතර මෙමගින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි වී හෝමෝන ප්‍රමාණය අධිකව වැඩි වනවා. තෙවැනි හේතුව ලෙස Hashimoto’s disease හඳුන්වන්න පුළුවන්. මෙහිදී තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ හෝමෝන නිෂ්පාදනය අඩුවන අතර, ඒ සමඟම ග්‍රන්ථිය අසාමන්‍ය ලෙස විශාල වනවා. මෙම රෝග වර්ග දෙකම අසාමාන්‍ය ලෙස නිපදවන ප්‍රතිදේහ නිසා ඇතිවන බව හඳුනාගෙන තිබෙනවා. ඊට අමතරව ලිතියම් අඩංගු ඖෂධ වර්ග භාවිත කිරීම මෙන්ම විකිරණවලට (Radiation) ලක්වීමද ගලගණ්ඩය ඇතිවීමට හේතුවෙන්න පුළුවන්. පුරුෂයන් සමඟ සන්සන්දනය කිරීමේදී කාන්තාවන්ට ගලගණ්ඩය ඇතිවීමට ඇති සම්භාවිතාව වැඩියි. ඉතා කලාතුරකින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ඇතිවන පිළිකා මඟින්ද ගලගණ්ඩය ඇතිවිය හැකිය.

ගලගණ්ඩය දීර්ඝ කාලයක් නොසලකා හැරීමෙන් ඇතිවිය හැකි ගැටලුකාරී තත්ත්වයන් මොනවාද?

ගලගණ්ඩය නිසා ඇතිවන ගැටලුකාරී තත්ත්වයන් වර්ග දෙකකට බෙදන්න පුළුවන්. ප්‍රථම කාණ්ඩය වන්නේ තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අසාමාන්‍ය ඉදිමීම නිසා ගෙල අවට ප්‍රදේශයේ ඇති වැදගත් ව්‍යූහයන්ට ඇතිවන අවහිරතාවයි.

එම තත්ත්වයේ මූලික ලක්ෂණ ලෙස හුස්ම ගැනීමට අපහසු වීම, කටහඬ වෙනස් වීම, ගිලීමට අපහසු වීම ආදිය දක්වන්න පුළුවන්. මීට අමතරව ඔබගේ රුව අවලක්ෂණ වීමටද අසාමාන්‍ය ලෙස බෙල්ලේ ඇති වන ඉදිමීම හේතු වන්න පුළුවන්. දෙවැනි කාණ්ඩයේ ගැටලු වන්නේ ඒ සමඟ ඇතිවෙන තයිරොක්සින් හොමෝනයේ අසාමාන්‍ය ඉහළ යෑම හෝ (Hyperthyroidism) හෝ තයිරොක්සින් හොමෝනයේ අසාමාන්‍ය අඩුවීම (Hypothyroidism) නිසා ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ දක්වන්න පුළුවන්. තයිරොයිඩ් හොමෝනය වැඩි වීම නිසා වන රෝග ලක්ෂණ වන්නේ බර අඩු වීම, කෑම රුචිය ආසාමාන්‍ය ලෙස වැඩි වීම, හෘදස්පන්ධන වේගය වැඩිවීම, රස්නය දරා ගැනීමට අපහසු වීම, අත් වෙව්ලීම ආදියයි. එමෙන්ම තයිරොක්සින් හොමෝනය අඩුවීම නිසා ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ වන්නේ අසාමාන්‍ය ලෙස බර වැඩිවීම, අසාමාන්‍ය ලෙස හිසකෙස් ගැලවී යෑම, මළබද්ධය ඇතිවීම, ශරීරයට දැනෙන අධික මහන්සිය හා දුර්වල බව මෙන්ම කාන්තාවන්ගේ ඔසප් චක්‍රය අසාමාන්‍ය වීම දක්වන්න පුළුවන්. කාන්තාවන්ට දරුඑල ලැබීමද මින් අඩුවෙන්න පුළුවන්.

ගලගණ්ඩය තිබෙනවාදැයි හඳුනාගන්නේ කෙසේද? ඒ සඳහා ඇති ප්‍රතිකාර මොනවාද?

වෛද්‍යවරයාට ගෙල පරීක්ෂා කිරීමෙන් බොහෝ අවස්ථාවල ගලගණ්ඩය හඳුනාගත හැකිය. ඊට අමතරව රුධිරයේ තයිරොක්සින් සහ TSH යන හෝමෝන ප්‍රමාණ මැන බැලීමෙන් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය බලාගන්න පුළුවන්. එමෙන්ම අල්ට්‍රා සවුන්ඩ් ස්කෑන් (UltraSound Scan) මඟින්ද නිවැරදි ග්‍රන්ථියේ ප්‍රමාණය ගැන අදහසක් ලබා ගන්න පුළුවන්. ග්‍රන්ථියෙන් ලබා ගන්නා පටක සාම්පලයක් මගින් නිවැරදිව රෝගී තත්ත්වය හඳුනාගත හැකිවන අතර, පිළිකාවක් ඇතැයි සැක කරන්නේ නම් මෙය ඉතා අත්‍යවශ්‍ය වනවා. මේ සඳහා ලබාදෙන ප්‍රතිකර්ම ගලගණ්ඩයේ වර්ගය හා ස්වභාවය අනුව වෙනස් වනවා. ගලගණ්ඩයට නිසි පරිදි ප්‍රතිකාර කළහොත් බොහෝ විට එය සම්පූර්ණයෙන්ම සුවකළ හැකිය. ප්‍රමාණයෙන් විශාල ගලගණ්ඩය බොහෝ විට ශල්‍යකර්මයෙන් එය ඉවත් කිරීමට සිදුවනවා. ඊට අමතරව තයිරොක්සින් ෙහාමෝන ප්‍රමාණය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත්නම් හෝ ඉතා පහළ මට්ටමක පවතී නම් ඊට අදාළව ඖෂධ ලබාගැනීම කළ යුතුයි.

ගලගණ්ඩය ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට කළ යුත්තේ මොනවාද?

ප්‍රධාන වශයෙන් අයඩීන් ඌනතාව වළක්වා ගැනීම මින් ප්‍රධානතම මාර්ගය ලෙස දක්වන්න පුළුවන්. මේ සඳහා නිසි පරිදි අයඩීන් එක්කළ ලුණු භාවිත කිරීම වැදගත් වනවා. මෙහිදී විශේෂයෙන් කිව යුත්තේ ගෙල ඉදිරිපස අසාමාන්‍ය ඉදිමීමක් හඳුනාගතහොත් අනිවාර්යයෙන්ම සුදුසුකම් ලද වෛද්‍යවරයෙක් හමුවී වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත් බවයි.


උපදෙස් – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයේ
ජ්‍යේෂ්ඨ කථිකාචාර්ය වෛද්‍ය චන්දන හේවගේ
රැස පුවත්පත ඇසුරෙන්

Tags

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
Close
%d bloggers like this: